ابن نما اين نامه را با اختصار و تفاوت نقل كرده و گفته است : امام عليه السلام نامه‌اى به بزرگان اهل بصره نوشت كه از آن جمله احنف بن قيس ، قيس بن هيثم ، منذر بن جارود و يزيد بن مسعود نهشلى بودند . نامه را به زرّاع سدوسى و به قولى سليمان ، مكنّى به ابورزين ، سپرد ؛ و در آن چنين آمده بود : شما را به سوى خدا و پيامبرش فرا مىخوانم . همانا سنت از ميان رفته است . چنانچه دعوتم را اجابت و فرمانم را اطاعت كنيد شما را به راه راست رهنمون مىشوم . « 1 » بصريانى كه امام عليه السلام به آنان نامه نوشت بصريانى كه امام عليه السلام به آنها نامه نوشت چه كسانى بودند ؟ آيا همه از دوستداران و شيعيان اهل‌بيت ؟ يا طرفداران بنىاميه ؟ يا افرادى با علايق و گرايش‌هاى گوناگون بودند ؟ خوب است كه در اينجا در پرتو حقايق تاريخى ماهيت اين شخصيت‌ها و جهت‌گيرى و تمايلاتشان را آشكار سازيم . شايد بتوان از اين طريق به واقعيت اوضاع روانى و اجتماعى ولايت بصرهء آن هنگام پى برد . اين كار ما را به شناخت سبب ستايش‌آميز بودن متن نامه امام نيز رهنمون خواهد گشت ، چرا كه نوع مخاطب در چگونگى خطاب نيز مؤثر است . از جمله شخصيت‌هاى مؤثر در جامعه بصره آن روز افراد زير بودند : 1 - مالك بن مسمع : وى به بنى اميه گرايش داشت و در جنگ جمل به مروان حكم پناه داد . مالك بن مسمع پس از واقعه كربلا و قتل امام حسين عليه السلام مردم را فرمان مىداد كه بيعت با يزيد بن معاويه را تجديد كنند . « 2 » 2 - احنف بن قيس : گفته شده است كه او در روزگار پيامبر صلى الله عليه و آله به دنيا آمد ، ولى حضور وى را درك نكرد و در سال 67 ه مرد . او فضايل على عليه السلام را از قول ابوذر نقل كرده است ؛ و هنگامى كه ابن عباس نامه على عليه السلام را براى اهل بصره خواند ، احنف نخستين مردى بود كه او را اجابت كرد و گفت : آرى ، به خدا سوگند كه تو را اجابت خواهيم كرد . . .

--> ( 1 ) - مثير الاحزان ، ص 27 . ( 2 ) - ر . ك . الغارات ، پانوشت ص 266 ( از مرحوم عبد الزاهر خطيب ) .